SỰ THÍCH NGHI CỦA GIUN ĐẤT

 15:00 05/07/2021        Lượt xem: 123

SỰ THÍCH NGHI CỦA GIUN ĐẤT
  Thích nghi là một quá trình tiến hóa, theo đó một số sinh vật ngày càng trở nên phù hợp hơn với việc sống trong một môi trường sống cụ thể. Những cá thể có đặc điểm thích nghi tốt hơn với môi trường sống thì có nhiều khả năng sóng sót và sinh sản hơn. Chọn lọc tự nhiên làm cho các đặc điểm có ích trở nên phổ biến hơn trong một quần thể.
    Hầu hết các loài giun đất đều có chung một số đặc điểm hoặc cách thích nghi, chẳng hạn như hình dạng cơ thể thuôn dài của chúng. Tuy nhiên, các loài giun đất khác nhau có cách thích nghi với môi trường sống và chọn nơi ở khác nhau trong hệ sinh thái. Kết quả là sự thích nghi của giun đất rất nhiều và đa dạng.

     

       Thích nghi là một quá trình tiến hóa, theo đó một số sinh vật ngày càng trở nên phù hợp hơn với việc sống trong một môi trường sống cụ thể. Những cá thể có đặc điểm thích nghi tốt hơn với môi trường sống thì có nhiều khả năng sóng sót và sinh sản hơn. Chọn lọc tự nhiên làm cho các đặc điểm có ích trở nên phổ biến hơn trong một quần thể.

         Hầu hết các loài giun đất đều có chung một số đặc điểm hoặc cách thích nghi, chẳng hạn như hình dạng cơ thể thuôn dài của chúng. Tuy nhiên, các loài giun đất khác nhau có cách thích nghi với môi trường sống và chọn nơi ở khác nhau trong hệ sinh thái. Kết quả là sự thích nghi của giun đất rất nhiều và đa dạng.

         Ở tất cả các loài động vật, các kiểu thích nghi có thể được chia thành ba loại chính: cấu trúc, sinh lý và tập tính. Chúng ta sẽ tìm hiểu sâu hơn về từng loại và sẽ có ví dụ điển hình của giun đất.

         Điều chỉnh cấu trúc:

        Sự thích nghi về cấu trúc (hoặc hình thái) là những đặc điểm vật lý của sinh vật. Chúng bao gồm những thứ bạn có thể nhìn thấy như hình dạng hoặc lớp phủ cơ thể, cũng như tổ chức bên trong của nó.

         Đây là một số ví dụ về sự thích nghi về cấu trúc của giun đất:

       Mỗi đoạn trên cơ thể giun đất có một số lông tơ tua tủa. Những sợ lông này cung cấp một số lực bám để giúp giun đất di chuyển trong đất.

       Giun đất có cơ thể thuôn dài, không có râu, vây hay tay chân. Hình dạng sắp xếp hợp lý này là sự thích nghi với việc sống trong các hang hẹp dưới lòng đất và nhu cầu di chuyển dễ dàng qua đất.

       Giun đất có các cơ tròn bao quanh từng đoạn cơ thể. Nó cũng có các cơ dọc chạy theo chiều dài của cơ thể. Hai nhóm cơ này kết hợp với nhau để giúp giun đất di chuyển dễ dàng hơn.

      Để đưa thức ăn vào miệng, giun đất đẩy yết hầu ra khỏi miệng để nắm lấy thức ăn. Sau đó nó kéo thức ăn trở lại miệng và dùng nước bọt quệt vào miệng.

      Thích ứng sinh lý:

     Thích nghi sinh lý liên quan đến cách thức hoạt động quá trình trao đổi chất của sinh vật. Sự thích nghi này cho phép sinh vật điều chỉnh các chức năng cơ thể của nó, chẳng hạn như hô hấp và nhiệt độ, thực hiện các chức năng đặc biệt như bài tiết chất độc như một cơ chế bảo vệ.

     Đây là một số ví dụ về sự thich nghi sinh lý của giun đất:

     Nhiều loài giun đất tiết ra chất nhầy (chất lỏng coelomic) giúp chúng di chuyển dễ dàng hơn trong đất. Ở một số loài đào hang, chất lỏng này tạo thành chất giống như xi măng tạo đường viền cho các hang của chúng để giúp các bức tường không bị sụp đổ.         Khi bị quấy rầy giun đất phun chất nhầy từ miệng, hậu môn và lỗ chân lông ở lưng, chất nhày này phát ra ánh sáng màu vàng cam sáng trong bóng tối.

    Ví dụ, khi điều kiện môi trường sống của giun đất thay đổi, đất trở nên quá nóng hoặc quá khô nhiều giun đất trở nên không hoạt động. Chúng di chuyển sâu hơn vào đất, cuộn lại thành một quả bóng chặt chẽ, bài tiết chất nhầy bảo vệ và giảm tốc độ trao đổi chất để giảm mất nước. Chúng sẽ vẫn như vậy cho đến khi các điều kiện trở nên thuận lợi trở lại.

      Thích ứng hành vi

      Thích ứng hành vi là những hành vi được học hoặc kế thừa giúp sinh vật tồn tại.

      Đây là một số ví dụ về sự thích nghi tập tính của giun đất.

- Giun đất không thể nhìn hoặc nghe nhưng chúng rất nhạy cảm với các rung động. Các loài chim đang tìm thức ăn hoặc con người tìm giun đất để làm mồi câu cá, đập hoặc rung mặt đất theo một cách nào đó, khiến giun đất di chuyển lên bề mặt. Chính vì có khả năng thích ứng hành vi nên chúng có thể thoát khỏi chuột chũi (thức ăn chính của chúng là giun đất), chim và con người.

- Giun đất nhạy cảm với ánh sáng. Hầu hết các loài dành cả ngày trong hang trong đất hoặc lớp lá mục. Ban đêm chúng ta thường tìm thấy chúng trên bề mặt đất.

- Giun đất mất độ ẩm qua da. Chúng di chuyển ra khỏi hang để di cư hoặc sinh sản khi mặt đất có độ ẩm nhất định – một lý do tại sao chúng ta có thể thấy chúng vào sáng sớm.

       Hình thái bên ngoài của giun đất:

       Phần phía trước của giun đất được gọi là phần đầu.

       Đoạn đầu tiên trên thân trước của giun đất là miệng. Giun đất sử dụng hầu họng để kéo thức ăn vào miệng

      Da: Giun đất thở và mất độ ẩm qua da. Các tế bào nhạy cảm với ánh sáng nằm rải rác trên da của chúng. Chúng cung cấp cho da khả năng phát hiện ánh sáng và thay đổi cường độ ánh sáng. Các tế bào da cũng nhạy cảm với xúc giác và hóa chất.

     Đốt (Phân đoạn): Cơ thể được chia thành nhiều đốt. Chúng giống như những chiếc nhẫn. Giun đất lớn được tạo thành từ hàng trăm đốt.

     Lông tơ: Mỗi đốt trên giun có một số lông tơ mà giun đất sử dụng để giúp chúng di chuyển.

     Cơ quan sinh sản: Nó được tìm thấy trên giun đất trưởng thành. Sau khi giao phối, nó tiết ra một kén trứng.

     Lưng: chạy dọc từ trước ra sau

     Bụng: Mặt dưới của giun đất chạy từ trước ra sau. Bạn có thể xác định vị trí của phần bụng bằng cách cảm nhận các lông tơ.

     Hậu môn: đoạn cuối cùng của cơ thể giun đất. Hậu môn bài tiết các chất thải (phân giun giàu nitơ và phốtpho).

    Cấu tạo bên trong của giun đất:

    Hầu: Giun đất đẩy yết hầu ra khỏi miệng để nắm giữ thức ăn (chất hữu cơ) sau đó chúng kéo thức ăn trở lại miệng và làm ướt nó bằng nước bọt.

     Dạ dày cơ: Giun đất không có răng nên chúng sử dụng các cơ khỏe của dạ dày cơ (và các hạt cát, đất) để nghiền thức ăn.

     Ruột: Khi thức ăn đã được nghiền nát, nó sẽ di chuyển vào ruột, nơi dịch tiêu hóa tiếp tục phân hủy thức ăn để cơ thể được hấp thụ.

    Động mạch chủ: Hầu hết các loài giun đất đều có 5 động mạch chủ “trái tim” giúp máu di chuyển khắp cơ thể. Số lượng động mạch chủ khác nhau giữa các loài.

    Mạch máu lưng và bụng: Mạch máu ở lưng chạy dọc theo chiều dài mặt trên của giun đất. Nó co lại và bơm máu cung cấp đến các động mạch chủ. Mạch máu bụng chạy dọc theo chiều dài dưới của giun đất.

    Não: Giun đất có hệ thần kinh đơn giản. Hạch não được kết nối với một dây thần kinh chạy dọc theo chiều dài của cơ thể. Mỗi đốt của giun được kết nói với sợi dây này, cho phép giun đất di chuyển và phản ứng với ánh sáng, hóa chất, rung động và hơn thế nữa.

    Cơ tròn: Cơ tròn bao quanh từng đốt giun. Khi giun đất siết chặt các cơ này, chúng trở nên dài và mỏng. Cơ tròn xen kẽ với cơ dọc giúp chúng di chuyển.

    Cơ dọc: cơ dọc chạy theo chiều dài của giun đất. Khi các cơ này co lại, giun đất trở nên lùn và mập. Cơ dọc xen kẽ với cơ tròn giúp giun đất di chuyển.

Tài liệu tham khảo: 

Earthworms' role in the ecosystem (2012) Science Learning Hub
Katheem và cộng sự, Prospects of Organic Waste Management and the Significance of Earthworms, p69-p220
Tin liên quan

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây